.jpg)
Γράφει ο Γιάννης Πούλλος, newsletter Documento
Στην ιστορία της μουσικής υπάρχουν ημερομηνίες που μένουν ανεξίτηλες εξαιτίας της κυκλοφορίας ενός σπουδαίου άλμπουμ, υπάρχουν όμως και εκείνες που μνημονεύονται χωρίς να έχει γραφτεί ούτε μία νότα. Η 1η Ιουλίου 1979 είναι μία από αυτές.
Σαν σήμερα πριν από 47 χρόνια η εταιρεία Sony παρουσίασε το πρώτο walkman, μια συσκευή που έμελλε να εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από ένα φορητό (ραδιο)κασετόφωνο αφού άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ακούμε μουσική, τον τρόπο που κυκλοφορούμε μαζί της και, τελικά, τον τρόπο που συνυπάρχουμε με τους γύρω μας.
Μέχρι τότε η μουσική ήταν συνδεδεμένη με το σαλόνι, το δωμάτιο, το αυτοκίνητο. Το walkman ήρθε και την απελευθέρωσε. Για πρώτη φορά μπορούσες να περπατάς στο δρόμο ακούγοντας αγαπημένους δίσκους και τραγούδια. Οι διαδρομές απέκτησαν ρυθμό, ο χρόνος μέσα σε ένα λεωφορείο περνούσε πιο γρήγορα και λιγότερο… βαρετά και το περπάτημα μετατράπηκε σε κάτι πιο ρυθμικό.
Φυσικά, υπήρχε και το τελετουργικό. Διάλεγες την κασέτα πριν φύγεις από το σπίτι και αν έκανες λάθος επιλογή, έπρεπε να ζήσεις, για την ακρίβεια να πορευτείς, μαζί της μέχρι να επιστρέψεις. Οι πιο οργανωμένοι κουβαλούσαν μαζί τους δύο ή τρεις κασέτες σε μια τσάντα, οι πιο υπομονετικοί πάλευαν με το fast forward μέχρι να βρουν το αγαπημένο τους τραγούδι. Και όλοι μα όλοι κάποια στιγμή χρησιμοποιήσαμε ένα στυλό για να τυλίξουμε την ταινία μιας κασέτας που την είχε «δαγκώσει» το φορητό μας κασετοφωνάκι.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, το φορητό CD έφερε πιο καθαρό ήχο και μαζί τα discman, που μάλλον πέρασαν και δεν πολυακούμπησαν. Η ποιότητα ανέβηκε, αλλά η φορητότητα έκανε ένα μικρό βήμα πίσω. Όποιος προσπάθησε να περπατήσει γρήγορα ή να τρέξει με ένα discman θυμάται καλά τα εκνευριστικά «πηδήματα» του δίσκου, τουλάχιστον όμως είχες τη δυνατότητα να πας στο επόμενο τραγούδι με το πάτημα ενός κουμπιού.
Ύστερα ήρθε η ψηφιακή επανάσταση. Τα MP3 συμπίεσαν χιλιάδες τραγούδια σε μια συσκευή που χωρούσε στην παλάμη. Το iPod και τα λοιπά φορητά mp3 players δεν υποσχόταν απλώς φορητότητα. Υποσχόταν ότι ολόκληρη ή έστω ένα μέρος της μουσικής σου συλλογή θα σε ακολουθεί παντού. Η έννοια του «τι θα πάρω μαζί μου σήμερα» άρχισε να εξαφανίζεται.
Και έπειτα ήρθαν τα smartphones και το streaming, καταργώντας ακόμη και την ανάγκη να έχει κάποιος μια βιβλιοθήκη με δίσκους και CD. Σήμερα δεν κουβαλάμε συλλογές. Κουβαλάμε πρόσβαση. Με λίγα αγγίγματα στην οθόνη έχουμε στη διάθεσή μας εκατομμύρια τραγούδια. Αν ένα κομμάτι δεν μας κερδίσει στα πρώτα δευτερόλεπτα, το προσπερνάμε χωρίς δεύτερη σκέψη. Η αφθονία μάς έκανε πιο απαιτητικούς, αλλά ίσως και λιγότερο υπομονετικούς.
Ανάλογη ήταν και η εξέλιξη των ακουστικών. Τα μεγάλα αφρώδη ακουστικά του walkman, που έμοιαζαν σχεδόν με στεφάνι στο κεφάλι, έδωσαν τη θέση τους πρώτα στα ενσύρματα in-ears και αργότερα στα ασύρματα earbuds. Τα καλώδια εξαφανίστηκαν, οι συσκευές έγιναν σχεδόν αόρατες και η μουσική απέκτησε μια διακριτική παρουσία που μας συνοδεύει από το πρωινό τρέξιμο μέχρι τη βραδινή χαλάρωση στον καναπέ και από το μετρό μέχρι το σούπερ μάρκετ.
Με το πέρασμα του χρόνου ότι κάθε γενιά πίστευε ότι είχε φτάσει στο απόλυτο μέσο ακρόασης. Οι κάτοχοι του walkman δύσκολα φαντάζονταν κάτι καλύτερο. Το ίδιο συνέβη με όσους αγόρασαν το πρώτο discman, το πρώτο mp3 player ή το πρώτο iPod. Σήμερα θεωρούμε αυτονόητο ότι η μουσική βρίσκεται πάντα διαθέσιμη στο κινητό μας. Ποιος μπορεί να πει με σιγουριά ότι στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον αυτή η συνήθεια δεν θα μοιάζει εξίσου παρωχημένη;
Σαράντα επτά χρόνια μετά την εμφάνιση του walkman, η μεγαλύτερη κληρονομιά του δεν είναι η κασέτα ούτε η συσκευή. Είναι η ιδέα ότι ο καθένας μπορεί να κουβαλά τη μουσική του παντού. Όλα όσα ακολούθησαν -mp3, smartphones, streaming και ασύρματα ακουστικά- δεν έκαναν τίποτ’ άλλο από το να εξελίξουν εκείνη την απλή, σχεδόν επαναστατική ιδέα.
Το μόνο που δεν έχει απαντηθεί είναι αν, έχοντας πλέον όλη τη μουσική του κόσμου στην τσέπη μας, την ακούμε πραγματικά ή αν απλώς τη μεταφέρουμε μαζί μας. Αλλά αυτή είναι μια άλλη, πολύ μεγάλη συζήτηση…
