ΤΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΜΟΥ ΗΤΑΝ Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

«Οι φωνές του Καραγκιόζη, όπως οι φωνές των πλανόδιων μικροπωλητών, δυνατές, αγνές, μεσογειακές, με μια επισημότητα που σε κάνει ν απορείς και να μην ξέρεις σε ποια μεγάλη αυλή μαθήτεψαν ή από ποια μεγάλη θρησκεία προέρχονται Όλη η νοστιμάδα της ελληνικής φυλής εκφρασμένη με ήχους*».

«Αγνές φωνές, ρωμαίικες, αποκαλυπτικές μέσα στο μυστήριο της νύχτας. Τι χαρά για τα παιδιά και τους μεγάλους! Τι μαγεία οι γλυκές φωνές των ηρώων του 21, σαν τις φωνές των καλών διάκων της εκκλησίας. Οι καρπαζιές κι οι κεφαλιές, όλος αυτός ο δυνατός και οργιώδης κόσμος, αναζωογονούσε τις ψυχές ύστερα από μια σαχλή μέρα, κατά την οποία οι γονείς, με μιαν άτυχη Λεβαντίνα βασανίζανε τα παιδιά τους να μάθουν γαλλικά**».

Γιάννης Τσαρούχης

---

Τα παιδικά μου καλοκαίρια έχουν τις φωνές του Καραγκιόζη. Ήχοι από το θέατρο σκιών, που κάθε χρόνο έστηνε ο αείμνηστος καραγκιοζοπαίχτης Κώστας Ρήγας στα Γιάννινα, σ ένα καφενεδάκι δίπλα στη λίμνη. Μια ξύλινη παράγκα με το διπλό σεντόνι που ανεβοκατέβαινε και τη μικρή πόρτα με τις πολλές χαραμάδες στο πίσω μέρος του παραπήγματος, απ όπου μπορούσα να ρίχνω κλεφτές ματιές στο μυστικό και μαγικό για μένα κόσμο του θεάτρου σκιών, χρόνια πριν, κοντά τριάντα.

Τα καλοκαιρία μου ήταν ο Καραγκιόζης. Και δεν το λέω νοσταλγικά. Καθόλου. Έχει μια διαρκή δυναμική το παιχνίδι της μνήμης, λυτρωτική πολλές φορές. Κάθε βραδάκι, λοιπόν, έπαιρνα θέση μπροστά στο μπερντέ με γλυκό του κουταλιού, λεμονάδα ή βανίλια και ρουφούσα αχόρταγα φωνές, ήχους, ατάκες, μουσικές, άψογα όλα. Παραμυθία. Μέθεξη των αισθήσεων. «Αλλά χωρίς επιστροφή».

Για τον καραγκιοζοπαίχτη Κώστα Ρήγα δεν ήξερα τίποτα ούτε κατάφερα να μάθω κάτι έκτοτε. Ούτε από που έρχονταν στις αρχές Ιουνίου κάθε χρόνου ούτε που επέστρεφε όταν έσβηναν τα φώτα της σκηνής και ξέστηνε το βασίλειό του τρεις μήνες μετά, στις αρχές Σεπτέμβρη. Τον θαύμαζα, κυρίως, επειδή αγαπούσε την τέχνη του. Ήταν καλλιτέχνης! Το νιωθα. Αργότερα το κατάλαβα κιόλας. Άλλαζε φωνές, σκηνικά, 45άρια δισκάκια σ ένα παλιό πικάπ, άλλαζε έργα, καθορίζοντας με τον τρόπο του και στο μέτρο που του αναλογούσε το τοπίο της ψυχής μας και φωτίζοντας αλλιώς εκείνα τα βράδια.

Αν αγάπησα τον Καραγκιόζη κι αν τον «κουβαλάω» από τότε ως «ακριβή» αποσκευή, το χρωστώ πρώτιστα στον Κώστα Ρήγα. Κι αν στα μισά αυτού του ζόρικου καλοκαιριού, μια ανάσα πριν το «μήνα και θεό» Αύγουστο και τη δική μας μικρή απουσία (από Σεπτέμβρη ξανά!), θέλησα να επιστρέψω εκεί απ όπου δεν έφυγα ποτέ είναι για να ξανακοιτάξω με άλλη ματιά και με άλλο βλέμμα τα καλοκαίρια των παιδικών μου χρόνων και να επικοινωνήσω το αίσθημά τους, τη γεύση τους και το άρωμά τους στο παρόν.