Του Άκη Έβενη
Καθώς χθες, Κυριακή 31 Μαΐου 2026, συμπληρώθηκαν τα γενέθλια του «Αθήνα 9.84», μου δίδεται η ιδανική αφορμή προκειμένου να ανατρέξουμε στην ιστορική αφετηρία του σταθμού.
Ξεκινώντας τη λειτουργία του στις 31 Μαΐου 1987, ο σταθμός εξέπεμπε αρχικά το ημερήσιο πρόγραμμά του για δώδεκα ώρες και για ένα διάστημα περίπου τριών μηνών. Η μεγάλη ανατροπή ήρθε το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς, όταν επέκτεινε τη διάρκεια της ροής του και έγινε ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός στη χώρα μας που μετέδιδε ένα πλήρες, συγκροτημένο και 24ωρο ημερήσιο πρόγραμμα. Η μετάδοση αυτή γινόταν εξολοκλήρου απ’ ευθείας, δίχως διακοπή για συντήρηση των τεχνικών υποδομών και χωρίς τη μεσολάβηση κάποιας ηχογραφημένης εκπομπής σε ταινία μπομπίνας. Όλη η 24ωρη ροή των προγραμματισμένων εκπομπών ήταν live!
Η δραστηριότητα για την παραγωγή του προγράμματος των 26 πρώτων μηνών αναπτυσσόταν στους περιορισμένους χώρους ενός ημιορόφου, που μας διέθεσε η δημοτική αρχή στο κτίριο του δημοτικού μεγάρου της οδού Λιοσίων 22, με ανεξάρτητη πρόσβαση δίπλα από την κεντρική είσοδο του νέου Δημαρχείου.
Πριν καταλήξουμε στη στελέχωση για τη σύνθεση των ομάδων του «Αθήνα 9.84», αξίζει να σημειώσω ότι στις πρώτες ζυμώσεις για τη δημιουργία του σταθμού συμμετείχε και ο Γιάννης Μητσόπουλος, στενός συνεργάτης του Φρέντυ Γερμανού και ρεπόρτερ της ΕΡΤ από το 1975. Το 1986 είχε ολοκληρώσει τις μιντιακές σπουδές του στις ΗΠΑ, τις οποίες πραγματοποίησε στο New York University κατόπιν μιας υποτροφίας που έλαβε από το Ίδρυμα Ωνάση. Η φιλία μας είχε αφετηρία το 1975 και όταν εκείνος επέστρεψε από τη Νέα Υόρκη συνεχίσαμε τις συναντήσεις μας.
Κάποια στιγμή, στα τέλη του 1986 με αρχές του 1987, με ενημέρωσε για τις προθέσεις του Μιλτιάδη Έβερτ να δημιουργήσει έναν ραδιοφωνικό σταθμό και τότε με φέρνει σε επαφή με τον Γιάννη Τζαννετάκο. Έτσι, ανταλλάσσοντας ιδέες, ξεκίνησα με τον Μητσόπουλο να σχεδιάζουμε το πρόγραμμα του σταθμού, κάνοντας αρκετά ξενύχτια στο σπίτι του, στον 6ο όροφο της οδού Δημητσάνας 5, ένα κάθετο στενό της Μεσογείων 432, όπου εκεί βρίσκονται οι κτιριακές εγκαταστάσεις της ΕΡΤ. Όταν εκείνος δεν τα βρήκε με Έβερτ και Τζαννετάκο, αποχώρησε τρεις μήνες πριν από την επίσημη έναρξη λειτουργίας του σταθμού. Ωστόσο, πολλές από τις ιδέες του Γιάννη Μητσόπουλου τις εφαρμόσαμε στο πρόγραμμα.
Με όσα περιγράφω, θέλω να επισημάνω ότι το προσωπικό αποτύπωμα του καθενός μας ήταν αυτό που έδωσε τη μεγάλη ώθηση για έναν σταθμό με αξιοπιστία και οικονομική ανεξαρτησία, δίχως ο προϋπολογισμός του να βαρύνει το ταμείο του Δήμου.
Πρώτη Στελέχωση ραδιοσταθμού
Η παρακάτω στελέχωση είναι με αλφαβητική σειρά. Όσων τα ονόματα φέρουν δίπλα αστερίσκο αφορά τους συνεργάτες οι οποίοι έκαναν το πρώτο βήμα τους σε μιντιακό ηλεκτρονικό μέσο. Επίσης, στο παρόν κείμενο έγινε προσπάθεια να καταγράψω όλα τα ονόματα που έλαβαν μέρος τους πρώτους 26 μήνες και προσπάθησαν να δώσουν ώθηση στο εγχείρημα για την εκκίνηση του «ΑΘΗΝΑ 984». Αν παρέλειψα κάποια ή κάποιον, ζητώ συγνώμη εκ των προτέρων.
Γενικός Διευθυντής, Αθήνα 9.84FM: Γιάννης Τζαννετάκος
Γενικός σύμβουλος, Νομικός: Κωστής Φιλιππόπουλος
Πρόεδρος της Δημοτικής Επιχείρησης Διαφημίσεων και Τουρισμού, ο Νίκος Απέργης, ο οποίος είχε την οικονομική διαχείριση δίχως το δικαίωμα ανάμειξης στο πρόγραμμα και στα λειτουργικά του ραδιοσταθμού, ασχέτως αν κάποιες φορές το επεδίωκε.
Οικονομικός διευθυντής της Δ.Ε.Δ.Τ: Αρτόπουλος
Μέλη της επιτροπής δεοντολογίας ήταν οι: Βαγγέλης Μπίστικας, Γιώργης Μασσαβέτας ο οποίος λίγο αργότερα αντικαταστάθηκε από τον Σοφιανό Χρυσοστομίδη, Πάνος Λουκάκος, και Στάμος Ζούλας.
Ονοματοδοσία Σταθμού: Άκης Έβενης
Όσον αφορά την επιτροπή προγράμματος, η οποία σχεδίασε και καθόρισε τη φιλοσοφία του σταθμού, αυτή οριστικοποιήθηκε ατύπως -καθώς δεν υπήρχε ακόμα το απαραίτητο νομικό καθεστώς- τρεις μήνες πριν από την επίσημη πρεμιέρα. Αυτή ακριβώς η ομάδα ήταν που διαμόρφωσε τη δομή και τη ροή όλων των εκπομπών κατά τους πρώτους 26 μήνες λειτουργίας του «Αθήνα 9.84FM», με βασικούς συντελεστές τους Γιάννη Τζαννετάκο, Θοδωρή Ρουσσόπουλο, Άκη Έβενη και, σε περιφερειακό ρόλο, τον αείμνηστο Βασίλη Πάικο.
Φωτογραφία από τα εγκαίνια του αμφιθεάτρου «Μιλτιάδης Έβερτ» που έγιναν στις 31 Μαΐου 2023 στην Τεχνόπολη. Από αριστερά: Μπίλιω Τσουκαλά, Κωστής Φιλιππόπουλος, Θοδωρής Ρουσσόπουλος, Γιάννης Τζαννετάκος, Άκης Έβενης.
Η παρακάτω στελέχωση είναι με αλφαβητική σειρά. Όσων τα ονόματα φέρουν δίπλα αστερίσκο αφορά τους συνεργάτες οι οποίοι έκαναν το πρώτο βήμα τους σε μιντιακό ηλεκτρικό μέσο.
Δημοσιογράφοι: Μελίνα Αδαμοπούλου, Τίτος Αθανασιάδης, Γιώργος Αυτιάς*, Ινώ Αφεντούλη*, Στάθης Βαρυτιμιάδης, Λίνα Βασιλοπούλου*, Περικλής Βασιλόπουλος*, Αλέξανδρος Γιώτης, Μιχάλης Δημητρίου, Νίκος Ευαγγελάτος*, Γρηγόρης Καλοκαιρινός, Ρένα Καπιτσαλά, Ελένη Κάραμποτ*, Μιχάλης Κατσίγερας, Άκης Κοσώνας, Στέλιος Κούλογλου, Πάνος Λουκάκος, Σοφία Μελίντα Μαλτέζου*, Γιώργης Μασσαβέτας, Γιώργος Μελέας, Βασίλης Πάικος, Πάνος Παναγιωτόπουλος, Ανδρέας Παναγόπουλος*, Μπάμπης Παπαπαναγιώτου*, Έλενα Πάσσα, Άννυ Ποδηματά*, Σήφης Πολυμίλης*, Γιάννης Πρασσάς, Μαρία Ρεζάν, Θοδωρής Ρουσσόπουλος*, Άρτεμις Σκουμπουρδή*, Σακελάρης Σκουμπουρδής*, Σωτήρης Στανωτάς, Δέσποινα Τσαντέ*, Μπήλιω Τσουκαλά, Νίκος Χατζηνικολάου*.
Παραγωγοί Μουσικών Προγραμμάτων & μουσικοί επιμελητές: Ιωσήφ Αβράμογλου, Τερέζα Δελή*, Ρενάτα Δικαιοπούλου (μουσική επιμέλεια πρωινής δημοσιογραφικής ζώνης προγράμματος), Γιάννης Δόξας*, Άκης Έβενης, Νίκος Κανελλόπουλος*, Γιάννης Λώλος* (μουσική επιμέλεια δημοσιογραφικής ζώνης), Γιώργος Πολυχρονίου*, Άγγελος Πυριόχος*, Ξενοφών Ραράκος*, Κώστας Σέργης* (υπεύθυνος δισκοθήκης – ταινιοθήκης και μουσικός επιμελητής), Μιχάλης Τσαουσόπουλος, Γιώργος Τσάμπρας, Γρηγόρης Ψαριανός*.
Ψυχαγωγικό πρόγραμμα: Νίκος Δήμου, Λάκης Λαζόπουλος, Θανάσης Λάλας*, Ντάνος Λυγίζος, Γιώργος Μαρίνος, Γιώργος Μητσικώστας*, Δήμητρα Παπαδοπούλου, Λάμπης Ταγματάρχης*, Ιάσων Τριανταφυλλίδης*.
Τεχνικοί – Ηχολήπτες: Γιώργος Βαρδαξής, Σάκης Βώβος, Νίκος Γιατράκος, Γιάννης Δουδουμόπουλος, Πάνος Δράκος, Χρήστος Ζορμπάς, Φώντας Θεοδώρου, Μίμης Κανής, Νίκος Κανελλόπουλος, Μιχάλης Κριτής, Νότης Παπαπάσχος, Πάνος Παπάς, Τάκης Περδικάρης, Θωμάς Σερεμέτης, Φουσέκης, Χρήστος Φωτεινόπουλος, Γιάννης Χρονόπουλος, Ψαλίδας.
Φωτογραφικό αρχείο επισκεπτών και στελεχών σταθμού: Αναστασία (Σούλα) Ντόλκα (ιδιαιτέρα γραμματέας Μιλτιάδη Έβερτ)
_______________________
Ο εξοπλισμός του πρώτου Studio On Air του Αθήνα 9.84
1. Μια νοικιασμένη 24κάναλη NΕVE console από το studio P.D.R. του Πάνου Δράκου, η οποία, μέσα σε δέκα ημέρες, μετατράπηκε σε broadcast από τον τεχνικό της Columbia / ΕΜΙ / PDR, Νίκο Κανελλόπουλο, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ραδιοφωνικές ανάγκες μας, αλλά και λόγω του γεγονότος ότι, η παραγγελία μιας καινούργιας από το εξωτερικό θα καθυστερούσε αρκετούς μήνες ακόμη την έναρξη λειτουργίας του ραδιοσταθμού, την οποία προανήγγειλαν σε συνέντευξη τύπου που παραχώρησαν ο Μιλτιάδης Έβερτ με τον Γιάννη Τζαννετάκο.
2. Μαγνητόφωνα εγγραφής αναπαραγωγής, REVOX B77.
3. Pick Up, Technics 1200 MK II
4. CD Players, DENON Professional DN 961 FA.
5. Jingle Machines, DENON (στην αρχή), SONIFEX Micro HSx (μερικούς μήνες αργότερα).
6. Μικρόφωνα, Electro Voice RE 20 και AKG 414 ULS
7. Ακουστικά, AKG K240 Studio Monitor
8. Μαγνητόφωνα Lyrec FRED (portable editing deck), τα οποία χρησιμοποιούσαν παραγωγοί και δημοσιογράφοι για απόλυτη ακρίβεια και ταχύρυθμο montage των συνεντεύξεων, ρεπορτάζ κ.ά.
9. Μουσικά προγράμματα, ενημερωτικές εκπομπές, συναυλίες, θεατρικά, ρεπορτάζ, συνεντεύξεις καθώς και το ραδιοφωνικό αρχείο, αποθηκεύονταν σε Μαγνητοταινίες Ήχου, AMPEX 456 Grand Master.
__________________________
Σε εκείνον τον χώρο, με αυτά τα μέσα και αυτές τις δυνατότητες πορευθήκαμε εμείς ως πρώτα στελέχη, πολλοί ως πρώτοι παραγωγοί, πολλοί ως καινούργιοι δημοσιογράφοι, ηθοποιοί, ηχολήπτες και τεχνικοί συντήρησης των συστημάτων μετάδοσης ραδιοφωνικού σήματος, τους 26 πρώτους μήνες του Αθήνα 9.84.
Η διαδοχή του Μιλτιάδη Έβερτ από τον νέο Δήμαρχο Αθηναίων, Νίκο Γιατράκο, το 1989, φανέρωσε ότι η πλουραλιστική αντίληψη που επικρατούσε στο πρόγραμμα και κυρίως στον ενημερωτικό τομέα του 9.84, εκινείτο κόντρα προς τις πολιτικές αντιλήψεις του νέου δημάρχου, ο οποίος δήλωσε πως: «...ο Αθήνα 9.84, είναι ένα καράβι που μπατάρει αριστερά!». Ωστόσο, με τη φράση αυτή, κατέδειξε και την προοδευτική αντίληψη, που είχε ο Μιλτιάδης Έβερτ εκείνη την περίοδο για τα Μ.Μ.Ε.
Όσοι δεν θέλαμε να προσαρμοστούμε σε αυτό που θα ακολουθούσε, φύγαμε! Φύγαμε, αφήνοντας στο ταμείο του ΑΘΗΝΑ 9.84 έσοδα: 2,5 δισεκατομμύρια δραχμές!
«Πιθανόν το κέρδος να ήταν τόσο... Με χρήματα του Αθήνα 9.84 αγοράστηκε ο γυάλινος Δρομέας του Βαρώτσου και δεκάδες φοίνικες που κόστισαν 700.000 - 800.000 δρχ. ο ένας» θυμάται ο Γιάννης Τζαννετάκος στην συνέντευξη που μου παραχώρησε τον Φεβρουάριο του 2011.
Κλείνοντας: «……θέλω να επισημάνω ότι οι επιχειρηματίες των ιδιωτικών σταθμών πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι μισθώνουν συχνότητες που είναι δημόσια περιουσία, άρα οφείλουν να συνυπολογίζουν και το δημόσιο συμφέρον στη διαμόρφωση και την εκτέλεση του ραδιοφωνικού προγράμματος».
Γιάννης Τζαννετάκος
Εύχομαι πολλά 24ωρα διαρκείας στον Αθήνα 984FM!
