18 Φεβρουαρίου 2026
Το «Τελευταίο Σημείωμα» του Παντελή Βούλγαρη και της Αννας Καρυστιάνη είναι η ταινία και παρουσιάζει την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, από τους Γερμανούς, την Πρωτομαγιά του 1944.
Γράφει στο blog του Cinobo o Νίκος Μπόβολος:
Βλέποντας σήμερα το «Τελευταίο Σημείωμα» στο Cinobo δεν παρακολουθείς απλώς ένα δράμα εποχής. Οι νέες φωτογραφίες που ήρθαν στο φως λειτουργούν ως ένα πρόσθετο αόρατο επίπεδο πληροφορίας πάνω από κάθε πλάνο. Όταν βλέπεις στην οθόνη την προετοιμασία για τη μαζική εκτέλεση που έγινε ως αντίποινα για τον θάνατο του υποστράτηγου Φραντς Κρεχ στους Μολάους, ξέρεις πλέον ότι οι φωτογραφίες επιβεβαιώνουν κάθε λεπτομέρεια της φρίκης. Όταν ο Ανδρέας Κωνσταντίνου υποδύεται τον Σουκατζίδη που αρνείται την προσφορά να πάρει άλλος τη θέση του στο απόσπασμα, οι ασπρόμαυρες λήψεις από το Σκοπευτήριο έρχονται να θυμίσουν ότι αυτό το ηθικό ανάστημα δεν ήταν ένα σεναριακό εύρημα αλλά μια πραγματικότητα.
Η δύναμη της ταινίας του Βούλγαρη έγκειται στο ότι δεν αντιμετώπισε τους 200 ως ανώνυμα θύματα αλλά ως ανθρώπους με επιθυμίες, με φόβους και όνειρα. Οι φωτογραφίες από την άλλη πλευρά που έμειναν κρυμμένες για οκτώ δεκαετίες προσπάθησαν να τους μετατρέψουν σε τρόπαια μιας μηχανής θανάτου. Η σύγκρουση αυτών των δύο οπτικών είναι που κάνει την εμπειρία της θέασης σήμερα τόσο επιτακτική. Η τέχνη δανείζει την ανθρωπιά της στην ξερή ιστορική καταγραφή και η ιστορία προσφέρει την εγκυρότητά της στην τέχνη.
Το «Τελευταίο Σημείωμα» παραμένει μια ταινία που πρέπει να δει κανείς όχι μόνο για να μάθει τι συνέβη εκείνη την αιματοβαμμένη Πρωτομαγιά αλλά για να καταλάβει πώς η μνήμη καταφέρνει να επιβιώνει μέσα από τις πιο σκοτεινές χαραμάδες του χρόνου. Τώρα που το «κλικ» των Ναζί κατακτητών και το «cut» του σκηνοθέτη συναντήθηκαν στην ίδια ιστορική σελίδα, η προβολή αποκτά μια νέα σχεδόν ιερή διάσταση.
